Stroomversnelling, de energie van 2016

Ieder jaar heeft zijn eigen dynamiek en energie. Zo lijkt 2016 het jaar van doorbraken en stroomversnellingen. Veel mensen verwachtten dit al vanaf december 2012, alles zou vanzelf beter worden. In plaats daarvan waren 2013, 2014 en 2015 voor veel mensen en organisaties behoorlijk heftige jaren. Alles wat nog niet helemaal in balans is leek te gaan schuddend en te grote ongelijkheid, niet integer handelen of ‘gemene spelletjes’ kwamen aan het licht. In 2016 gaat dit proces door, maar er waait tegelijkertijd een andere wind. Ik lees het op veel plaatsen, ik ervaar het zelf en ik zie het overal om mij heen. 2016 lijkt het jaar van de doorbraken, ineens gaat iets stromen waar je al jaren mee bezig bent en wat maar steeds niet van de grond kwam. Of ineens wordt het duidelijk dat je het over een totaal andere boeg moet gooien met je werk of in je keus voor wonen. Alsof de tijd rijp is, alsof we ook collectief een tipping point hebben bereikt. Jan Rotmans spreekt over ‘Nederland kantelt’ en onder die noemer zijn inmiddels al vele honderden groepen en netwerken bezig met hervormingen in zorg, onderwijs, veiligheid, het geldwezen, etc. We weten nog niet hoe het er precies uit gaat zien, maar we voelen wel welke kant het op gaat. Omdat dit op collectief niveau gebeurt, geeft dit een sterke positieve energie, soms bijna euforie.
Dat we de tijd en de wind nu mee lijken te hebben, betekent nog niet dat alles vanzelf gaat. We hebben tot op zekere hoogte zelf in de hand in hoeverre we deel zijn van deze positieve flow. Deze tijd vraagt meer dan ooit dat we onze vertrouwde (en soms ook logische) weerstand tegen verandering verder loslaten. Als jouw weerstand tegen verandering de boventoon blijft voeren, dan is de kans zelfs groot dat jij in jouw omgeving en in jouw dagelijkse leven heel weinig merkt van alle doorbraken en stroomversnellingen. Zo treedt er steeds meer een scheiding op tussen verschillende realiteiten die tegelijkertijd bestaan. De wereld waarin wij dagelijks leven en de manier waarop wij die dagelijks om ons heen waarnemen, wordt in sterke mate bepaald door de keuzen die wij maken in onze binnenwereld. Het is dus ieder moment een keus aan onszelf: durf ik de weerstand tegen verandering los te laten en durf ik mijn passie serieus te nemen en hier met een open hart, open geest en een heldere focus aan te werken. Met een beetje lef wordt 2016 een heel bijzonder jaar. Ik ga ervoor!!

Mijn werkmodus vol oude programma’s

Eind juli kwam ik terug van een heerlijke vakantie. Nog een paar weken voordat we weer beginnen met twee zomerworkshops voor jongeren. Ik heb van alles in mijn hoofd wat ik voor die tijd nog wil doen. Voor ik het doorheb zit ik in een oud programma, een oude vertrouwde werkmodus van stevig aanpakken en hard opschieten. Ik raak mijn vakantiegevoel kwijt en mijn partner vraagt me na een paar dagen: ‘hé, waar is die Jaap gebleven waarmee ik zo’n fijne vakantie heb gehad?’. Hmm……. 

Ik heb eens wat preciezer gadegeslagen wat die oude werkmodus met me doet. Als ik een grote klus moet doen kan ik prima lange dagen maken zonder te voelen hoe het met mij gaat en zonder echt contact met mezelf of met anderen te hebben. Zo ben ik een geschikt ‘werktuig’, dat zelfs moeiteloos monotoon werk vol kan houden. De prijs die ik hiervoor betaal is dat er minder bezieling in mijn werk zit en dat ik zelf minder leef. 
Ik realiseer mij dat een groot deel van onze organisaties bevolkt is met mensen die altijd op deze manier hun werk doen. Dit lijkt handig voor ‘de baas’, maar is dat wel zo? Misschien lopen veel organisaties juist wel vast omdat teveel mensen niet met hart en ziel betrokken zijn bij hun werk en niet echt contact hebben met zichzelf of met collega’s en klanten. En misschien nog wel belangrijker: veel van deze mensen lopen ook zélf vroeg of laat vast omdat hun werk hen niet meer de voldoening geeft die ze nodig hebben om gezond en vitaal te blijven.
Gelukkig heb ik die werkmodus ook weer op tijd door en kan ik de draai maken in mijn trainingen en workshops, gericht op vitaal leiderschap en vitale organisaties. Hierin zijn we juist veel bezig met die belangrijke stap: ‘ruim je oude programma’s op’. Ik heb er weer zin in om dit najaar met hart en ziel aan het werk te gaan!!

Mannen, vrouwen en verantwoordelijkheidsgevoel

Als man zit het in mijn botten om me verantwoordelijk te voelen. Niks mis mee zou je denken. Toch voelt het steeds minder kloppend.

Ik betrap mij erop dat deze verantwoordelijkheid op een mannelijke manier doorschiet en zorgt voor strakheid en onbeweeglijkheid en dat ik altijd bezig ben. Hierdoor heb ik minder rust en minder ruimte om nieuwe impulsen te volgen. Het was voor mij een schok om juist van vrouwen en jongeren te horen dat zij helemaal niet zitten te wachten op die traditionele behoedende mannenrol. Sterker nog: zij hebben last van die strakke kant in mij. En om heel eerlijk te zijn: ik ook. De schok die ik voelde, raakt misschien wel een collectieve pijn van het hele mannelijke volksdeel: we spannen ons in om vrouwen en jongeren te dienen en vervolgens horen wij dat we vasthouden aan oude structuren en oude zekerheden. Ik zie een sterke parallel met organisaties: ze bewegen vaak te weinig en houden lang vast aan een oude wijze van organiseren, met als argument dat ze verantwoordelijk zijn voor het voortbestaan. Vernieuwing krijgt zo minder kans. En daar hebben, je raadt het al, veel vrouwen en jongeren last van. Misschien moeten wij als mannen gaan erkennen dat vrouwen en jongeren op dit moment betere papieren hebben voor de broodnodige vernieuwing in onze organisaties en in de samenleving. Die vernieuwing is niet meer op de oude manier te plannen. Het start niet meer met een plan maar met een intentie, een beeld van de gewenste toekomst. Vervolgens is het aan de orde om toe te staan dat het zich ontvouwt. Het vraagt vooral van mannen een persoonlijke shift om ons meer te verbinden met ons hart, met ons gevoel en om meer te vertrouwen. En je voelt het al aankomen: om ons overdreven verantwoordelijkheidsgevoel los te laten.