Visie op systeemverandering

Onze samenleving en zelfs onze hele wereld is opgebouwd uit systemen. Neem bijvoorbeeld het onderwijssysteem. Dit is een heel stelsel van scholen, besturen, veel wetten en regels, richtlijnen wat kinderen en jongeren in ieder geval moeten leren, opleidingen en criteria voor docenten, instanties die geld verdelen, die toezicht houden en gebouwen regelen, er zijn afspraken tussen rijk en gemeenten hoeveel geld er is, wie waarvoor verantwoordelijk is, etc. etc. In de loop der tijd verandert het onderwijs, het systeem past zich geleidelijk aan aan veranderingen in de samenleving. Er is veel aandacht voor interne vernieuwing. Tot zover lijkt alles goed geregeld. Waarschijnlijk is dat ook lange tijd zo geweest, maar inmiddels lijkt het tempo van die verandering van binnenuit achter te lopen bij wat de samenleving vraagt. Steeds vaker hoor je dat het systeem niet goed meer werkt, mensen die hier lange tijd werkten raken gefrustreerd, worden bedolven onder regels of administratieve lasten of kunnen hun bezieling niet meer kwijt in hun werk. Juist degenen die bij willen dragen aan verandering vertrekken en jonge potentiele medewerkers met vernieuwende ideeen kiezen ervoor om niet in het systeem te stappen. Op zich is dat heel jammer, want we blijven nog wel een tijdje afhankelijk van die bestaande systemen. Aan de andere kant is het juist hoopgevend dat mensen die het anders wilen doen steeds vaker gaan samenwerken in vernieuwende projecten buiten het bestaande systeem. Ik noem dat ‘pioniersprojecten’. Zij laten zien hoe het ook anders kan, ze mobiliseren hoop op verandering, ze leren (vaak met vallen en opstaan) en niet veel later neemt de mainstream allerlei best practices over van deze pioniers. Dit proces is al tientallen jaren gaande in de landbouw, waar enorm veel ervaringen uit de biologische en Biodynamische landbouw zijn overgenomen door de gangbare landbouw, vooral op het gebied van teelt, maar ook in de afzet. Ook de ‘gangbare’ thuiszorg is geleidelijk aan het leren van het pionierswerk van de Buurtzorg-organisatie.
Uiteindelijk is het belangrijk dat iedereen zijn of haar talenten daar inzet waar je jezelf het meest prettig bij voelt of het meest thuis voelt. Ik heb veel respect voor mensen die systemen van binnenuit proberen te veranderen, want daar is die kracht heel hard nodig. Persoonlijk voel ik mij vooral thuis bij de pioniers die hun passie volgen en buiten de bestaande paden de ideale wereld vormgeven. Bijvoorbeeld door zelf en vaak samen met anderen die hun passie delen, te beginnen met een eigen zorginitiatief, een nieuwe school, een tuinbouwbedrijf, een voedselcooperatie, een zelfvoorzienende gemeenschap, etc.
Ik zet mijn achtergrond en ervaring graag in om deze iniatieven te ondersteunen waar ik dat kan en waar daaraan behoefte is.